Werkveld: internationaal mensenrechtenwaarnemer

RUBRIEK ‘WERKVELD’, TIJDSCHRIFT INTERNATIONALE SAMENWERKING (IS)

(Om veiligheidsredenen zijn namen van personen in de tekst gewijzigd)

MAANDAG – Om elf uur ’s avonds worden we gebeld door Soraya, directrice van advocatencollectief CCAJAR. Een noodgeval. Ze vraagt ons of we bereid zijn om Elena Rodriguez te begeleiden, de journaliste te die voor CCAJAR onderzoek doet naar de mysterieuze moord op een beroemde Colombiaanse televisiekomiek.

Er staat een bericht op Elena’s antwoordapparaat waarin haar dochtertje met de dood wordt bedreigd. Sinds ze de verantwoordelijken voor de moord op het spoor is – alles wijst op de betrokkenheid van voormalige hoge overheidsfunctionarissen – is Elena al vaker ernstig bedreigd. Koppig en gedreven, heeft ze zich daar nooit veel van aangetrokken. Maar nu ze het op haar negenjarige kind hebben gemunt, is Elena bang. Ze heeft besloten om zo snel mogelijk naar het buitenland te vertrekken en Soraya vraagt ons haar tot aan haar vertrek full time te begeleiden. Per direct.

We beleggen een spoedvergadering. 24-Uursbegeleiding doen we gewoonlijk niet en bovendien vereisen onze standaardprocedures dat we ruim van tevoren autoriteiten, ambassades en het VN-mensenrechtenkantoor in Colombia inlichten. Dit om de veiligheid van de personen die we begeleiden (en die van onszelf) te garanderen. Nood breekt wet, besluiten we. Terwijl onze collega’s achter de computer gaan zitten om de fax aan de autoriteiten op te stellen, pakken ik en mijn Amerikaanse collega Rick onze pyama en tandenborstel in en bellen een taxi. In het holst van nachtelijk Bogota, op naar het huis van Elena Rodriguez.

DINSDAG – ’s Morgens komen twee PBI-collega’s ons aflossen. Rick en ik hebben tot in de late uren gepraat én gelachen met Elena, die ondanks haar angst en verwarring verbazingwekkend monter blijft. Als compensatie voor onze korte nacht krijg ik deze middag de ronde toebedeeld langs de kantoren van ‘onze’ ONGs. Een relatief rustig klusje. Ik noteer nieuwe verzoeken voor begeleiding en informeer naar de stand van zaken. De laatste maanden zijn er steeds meer berichten over toenemende activiteiten van paramilitairen in Bogota en dat bemoeilijkt het werk van veel organisaties die PBI begeleidt.

Maar gelukkig is er vandaag verder geen alarmerend nieuws. Goed nieuws bij CSPP, het solidariteitscomite dat sociaal-juridische bijstand biedt aan politieke gevangenen. De nationale gevangenisautoriteiten hebben toestemming gegeven om gedetineerden te bezoeken op de zwaarbewaakte afdelingen van de penitentiaire inrichtingen La Modelo en La Picota. Eindelijk, want hier is veel correspondentie en lobby voor nodig geweest.

WOENSDAG – Overleg met andere internationale organisaties over een bezoek aan het dorpje Toribio in de bergen van de provincie Cauca, op twee uur vliegen van Bogota. Toribio werd in april aangevallen door guerillagroep FARC. Hoewel de guerrilla’s het volgens eigen zeggen gemunt hadden op de politie- en legerposten in het dorp, moesten duizenden bewoners uit het dorp en de omgeving vluchten en raakten er velen gewond. Huizen, scholen en gezondheidscentra werden verwoest. En dat terwijl de grotendeels Indiaanse bevolking vreedzaam leeft en niets met de oorlog te maken wil hebben.

Het internationale bezoek dat nu in voorbereiding is, is bedoeld als steunbetuiging aan de bewoners, en om te checken hoe de wederopbouw van de dorpen vordert. VN en ambassades worden uitgenodigd om deel te nemen. In de vergadering van vandaag nemen de organisatoren de veiligheidsmaatregelen rond de missie door. PBI wordt gevraagd mee te gaan als internationaal waarnemer.

’s Avonds rapporteer ik de uitkomsten in onze eigen teamvergadering. Er ontstaat een verhitte discussie over de zin en onzin van deelname. PBI is principieel geweldloos en beweegt zich niet in gezelschap van politie of leger, en die zullen bij deze internationale missie zeker aanwezig zijn. Pas na uren worden we het eens. We gaan, maar zullen apart te reizen van de gewapende escortes.

VRIJDAG – Vanochtend is het weer mijn beurt om Elena en haar dochter Mariana te begeleiden. We blijven bij haar thuis. Het papierwerk is rond, vertelt Elena opgelucht: dinsdag vertrekt het vliegtuig. Ze krijgt een tijdelijke woon- en werkplek bij een Peruaanse belangenvereniging voor journalisten.

Intussen hebben journalistieke en mensenrechtenorganisaties zoals Amnesty in persverklaringen en urgent actions wereldwijd aandacht voor haar situatie gevraagd. PBI zelf heeft vooral achter de schermen gelobbied en bij nationale en internationale autoriteiten in Colombia aangedrongen op haar bescherming.

Mariana maakt vandaag uitnodigingen voor haar klasgenootjes. ‘Kom je zaterdag op mijn feestje want ik ga naar een ander land,’ schrijft ze in gekleurde viltstift tussen zelfgetekende bloemen en sterretjes. Die middag zullen andere PBI-collega’s Elena en Mariana begeleiden naar de kinderpsycholoog.

DINSDAG – Ik begin de dag met intern werk: commentaar leveren op een agendastuk dat het subteam in Uraba gaat indienen voor PBI’s halfjaarlijkse algemene vergadering. Uraba pleit voor meer culturele diversiteit in het medewerkersbestand van PBI en daar sta ik helemaal achter.

Toch kan ik me moeilijk op het stuk concentreren. Mijn collega’s Roberto en Alain zijn op dit moment met Elena en haar dochter naar het vliegveld en dat maakt me onrustig. De chef van de mensenrechtenafdeling van de politie heeft speciale begeleiding toegezegd tot aan de vliegtuigdeur. Geen overbodige luxe, want in het verleden zijn er in Colombia zelfs op overvolle vliegvelden mensen in koelen bloede neergeschoten.

Om half twee belt Roberto, eindelijk. Het vliegtuig is vertrokken en Elena en Mariana zitten er heelhuids in!

Share

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.