Nederland of Colombia. Wat is werkelijkheid?

Interview met Jeyffer Rentería aka Don Popo (Music Maker, 2003)

Foto: Ruben Eshuis, uit het foto/lyrics/cd-boek DonPopo. Uitgegeven in Nederland, waren de opbrengsten daarvan bestemd voor het inrichten van een opnamestudio voor jonge hiphopartiesten in Bogotá

Januari 2019.

“¿Quién, quién, quién llegó otra vez? … ¡DonPopo! – en el barrio otra vez … Con mi gente otra vez”

“Wie, wie, wie is weer terug? … DonPopo! – weer terug mijn wijk … Weer terug bij mijn mensen”

https://www.youtube.com/donpopoayara?sub_confirmation=1

Nina – mijn dochter, zijn dochter – kan er geen genoeg van krijgen om de nieuwste video van haar vader op haar tablet te bekijken. Aan al haar vriendjes en vriendinnetjes laat ze hem zien. Die willen natuurlijk ook allemaal zo´n coole vader. De grotemensentekst kan mijn kleine negenjarige woord voor woord meerappen, zonder haar tong te breken over het razendsnelle tempo. Ik denk dat ze met duizend pageviews in amper een maand (schat ik) rustig papa´s grootste fan genoemd mag worden.  

Nina´s oudere zus Ummi van negentien heeft een hoofdrol in de video als danseres en ze doet het schitterend. Ze is op dit moment voor acht maanden bij haar vader in Colombia, een tussenjaartje tussen haar middelbare school en de dansopleiding die ze straks terug in Nederland wil volgen. Ze is nu al nerveus voor de audities die ze vanaf begin maart in Nederland, Engeland en België gaat doen, maar ik denk stiekem dat ze zich geen zorgen hoeft te maken.

Wie goed oplet ziet haar in de video eventjes in een flits haar kleine zusje Nini knuffelen.

“Terug in mijn wijk”. Calvo Sur, ten zuiden van het stadscentrum van Bogotá, net naast de Districtsgevangenis. Degelijke, ruime woningen die een beter verleden lijken te vertegenwoordigen –want een rustige gezinswijk is het allerminst. Veel van Don Popo´s teksten gaan erover: de rauwe zelfkant van de samenleving die je hier vond en vindt.

“Mijn wijk”… Ik hoor de woorden en voel het ritme en er klinkt een verre, vage resonantie diep in mijn herinnering. Ik klap mijn laptop open en zoek in de oudste documenten die ik daarop nog heb bewaard. Ja! Ik vind ´m. De tekst van het interview. Misschien was het wel ons eerste gezamenlijke product, resultaat van de eerste keer dat onze wegen elkaar kruisten, vijftien en een half jaar geleden.

Voor hem volgden er successen terug in Colombia met zijn hiphoporganisatie La Familia Ayara, als cultureel ondernemer, als charismatisch leider met een bijzonder talent om mensen van allerlei leeftijden en achtergronden voor zich te winnen, maar ook controversieel en met een neus voor moeilijkheden; drie dochters uit drie gebroken relaties; en zelfs een mislukte gooi naar een parlementszetel, gesteund door een machtige en kansrijke presidentskandidaat die het bij de verkiezingen vorig jaar tegen veler verwachtingen in zelf uiteindelijk jammerlijk slecht deed…

En nu, een fase van reflectie.

Twijfels, Heroriëntatie.

En daarin is ineens de optie om na meer dan tien jaar opnieuw een tijdje terug te gaan naar Nederland weer komen opdoemen, zoals hij onlangs liet vallen. Alsof de cirkel rond is.

Nederland of Colombia. Wat is werkelijkheid?

Column voor Music Maker, augustus 2003

Tekst en vertaling: Katja Noordam

“Voor het eerst na anderhalf jaar terug thuis in Colombia laat ik een demo van mij en m’n Nederlandse band aan vrienden en familie horen. Ik zing over de dingen die ik heb meegemaakt. Armoede, wanhoop. Wapens, drugs. Vrienden in de bak, vrienden vermoord. Gewoon: dagelijks leven voor mij en zoveel andere jongeren in Bogota. ‘Mooi zeg, hoe je die ellende beschrijft,’ zeggen ze in Nederland tegen me. Sommigen komen na optredens vol complimenten naar me toe: wat een dichter, wat een filosoof. Maar mijn vrienden en familieleden hier in Colombia, die vinden mijn muziek niks.

Het leven in Bogotá gaat zo snel dat je geen tijd hebt om stil te staan bij de dingen die gebeuren. We vroegen ons ook nooit af we goed of fout bezig waren. Als iemand in de cel verdween dachten we: die heeft dus pech gehad. Als er een overhoop werd geschoten baalden we, haalden onze schouders op en gingen door. Niet nadenken. De enige manier om overeind te blijven.

Toen ging ik naar Nederland. En stond ineens oog in oog met een totaal andere realiteit. De dingen die in Colombia gewoon bij het leven hoorden waren in de Nederlandse context abnormaal. En ikzelf – ik was in dit land ineens iemand zonder geschiedenis. In Colombia was ik iemand. Ik maakte hiphop, had mijn eigen optredens, organiseerde concerten en festivals, produceerde en verkocht hiphopkleding. Maar in de ogen van Nederlanders was ik een totale nul. En als je geen woord van de taal spreekt en de mentaliteit, de regels en de wegen niet kent, dan ga je je vanzelf afvragen of ze misschien gelijk hebben.

Ik raakte in een emotionele crisis. Kon niets anders doen dan naar mijn eigen wortels gaan zoeken… en ontdekte dat zelfs die aan het afsterven waren. Elke keer dat ik naar huis belde leek de ellende nog dieper. Minder te eten, meer drugs. Meer kennissen in de bak. Zeven vrienden zijn vermoord tijdens het eerste jaar dat ik in Nederland woonde.

Voor het eerst begon ik vragen te stellen, over hen, over mezelf: om het verleden vast te houden dat langzaam uit mijn handen glipte. Op afstand in mijn nieuwe wereld had ik de gelegenheid om te analyseren wat voor systeem het eigenlijk was dat drugsdealers en kleine criminelen van ons maakte. Wat voor gevoelens ik eigenlijk had bij al die gebeurtenissen uit mijn verleden. En terwijl ik ze stuk voor stuk opnieuw beleefde kon ik eindelijk boos worden, eindelijk huilen. Zo begon ik met het schrijven van mijn muziek. Noem het therapie.

Ik ben veranderd. Of beter gezegd, ik heb in mezelf een persoon ontdekt die pas in Nederland de ruimte kreeg om zich te ontwikkelen. Als ik nu in dezelfde situaties terecht zou komen zou ik de dingen anders aanpakken. Zoals toen, nooit meer.

Of dat dacht ik voordat ik op het vliegtuig stapte.

Terug in mijn eigen wijk in Bogotá komen mijn teksten voor mijn ogen tot leven. Dezelfde problemen als toen, dezelfde gewelddadige oplossingen. De confrontatie brengt me opnieuw van mijn stuk. Mijn vrienden en familie vinden mijn songs te emotioneel en diepgravend, de muziek – brommende contrabas, melancholieke viool –  te depressief. Door te zingen over alles wat zij verzwijgen maak ik hen kwetsbaar, naakt, weerloos.

En wie ben ik eigenlijk om met mijn grote mond te komen vertellen dat leven ook anders kan? Colombia is een land waar de economie uitgeput is door oorlog, waar een opleidig niks waard is en dokters eindigen als taxichauffeur in dienst van criminelen. Hier tellen niet je capaciteiten, maar je contacten. Wie rijk is, is dat dankzij corruptie en misdaad. Dat zijn de voorbeelden waaraan jongeren zich spiegelen. Natuurlijk is drugshandel slecht. Maar nog slechter is als jij en je kinderen van de honger omkomen.

Dus gaan mensen hier door met gelukkig zijn ondanks het geweld, de armoede, de doden. Door geen vragen te stellen en zich niet te verliezen in emoties. Nu realiseer ik me dat mijn muziek gaten slaat in hun verdedigingsmechanismes.

En ik weet niet meer wat normaal is en hoe ik moet reageren. Als de persoon die ik Nederland geworden ben of als degene die ik hier in Colombia was? Wat is eigenlijk de werkelijkheid?”

Share

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.