Onhoudbaar limbo

Manuela (m) Marta (l) en Rosmira (r), guerrillera´s bij de FARC, maken hun uniform klaar in hun kampament in de Colombiaanse bergen. Foto: Luis Acosta / AFP (in: “Guerrillamoeders wachtend op het moment dat zij hun kinderen weer kunnen zien”, El Comercio. “De ijzeren wet van de jungle”, laat niet toe dat FARC-vrouwen hun kinderen zelf grootbrengen, dus moeten ze die clandestien en zonder de organisatie in gevaar te brengen afgeven aan familie of bekenden. Voor deze vrouwen moet het wachten in de huidige onzekere situatie loodzwaar zijn

HET LAND DAT NEE STEMDE TEGEN VREDE | BLOG IN 6 DELEN | INLEIDING

Van de hemel naar de hel en weer terug. In één en dezelfde week maakte Colombia de ondergang en wederopstanding van haar president mee. Het land en de wereld zagen hoe het net ondertekende vredesakkoord dat een einde zou maken aan 52 jaar oorlog door de kiezers werd weggestemd. In een referendum waarbij tweederde van de stemgerechtigden thuis bleef, haalde het NEE een minieme meerderheid, waarmee het resultaat van zes jaar onderhandelen naar de oud-papierbak kon en het land opnieuw op de rand van de afgrond staat.

Het land zag hoe de president die zijn hele politieke kapitaal op vrede had ingezet en doof was geweest voor waarschuwingen tegen een mogelijk Brexit-effect in Colombia, pas op de plaats moest maken voor zijn voorganger, ex-president -nu senator- en zijn bitterste politieke rivaal. De ex-president zelf was het niet gelukt tijdens zijn mandaat vrede sluiten met de FARC, ondanks (veelal geheime) pogingen daartoe. Nooit zou hij de eer aan een ander gunnen. En al helemaal niet aan zijn afvallige trouwe diender, destijds minister van defensie, nu president en beschouwd als verrader, verkwanselaar van het gedachtengoed van zijn meester. Dankzij de triomf van het NEE moest de huidige president nu ineens knarsentandend zijn voormalige baas als de ware hoofdpersoon van de volksstemming voor vrede binnenhalen, terwijl algemeen werd aangenomen dat diens spel was uitgespeeld. Aan de vergadertafel waarin rechtse NEE-leiders hun agenda voor een grondig herzien vredesakkoord bekokstoven zit de ex-president genoeglijk op de troon.

Colombia zag hoe de guerrilla´s opnieuw in hun legerkampementen samentrokken en hun net ingepakte wapens weer uit het vet haalden, en hoe de president het einde van de wapenstilstand aankondigde terwijl duizendkoppige menigten door de straten van de steden stroomden en scandeerden ‘Vredesakkoord NU’.

Het zag diezelfde week hoe de loslippige campagneleider van het NEE uit de doeken deed met welke leugens de campagne gevoerd was. Hij moest zijn functie inleveren na een uitbrander van de ex-president. Hoewel er bij vriend en vijand geen twijfel over bestond dat deze laatste het brein was achter de acties tegen het vredesakkoord, waste deze laatste zijn handen in onschuld en kwam daar zoals altijd mee weg.

En het zag hoe de president werd gehuldigd met de Nobelprijs en daarmee onvereacht uit internationale hoek een flinke steun in de rug ontving voor zijn moeizame pogingen om de gestrande vrede weer vlot te trekken. Daarmee werd hij bovendien de tweede Colombiaan ooit die deze onderscheiding ontving. Auteur García Márquez was de eerste, en aan zijn magisch-realistische en wrede wereld heb ik regelmatig moeten terugdenken tijdens die week waarin de ene gebeurtenis nog onwaarschijnlijker leek dan de andere.

Het was een week ook waarin míjn emoties – en van velen met mij – als balletjes op een pingpongtafel heen en weer geketst werden tussen blijdschap en depressie, hoop en wanhoop, verzoening en haat, geruststelling en angst.

Colombia, never a dull moment.

En nu?

Nadat de NEE-promotors twee weken na het referendum eindelijk hun agendapunten voor hernieuwde onderhandelingen hebben onthuld, heeft de guerrilla laten weten dat de meeste daarvan onbespreekbaar zijn.

Colombia’s Constitutionele Hof en andere rechtbanken bijten zich intussen vast in aanklachten tegen de leugenachtige NEE-campagne en in procedures die als doel hebben het referendum ongeldig te verklaren, of opnieuw te lanceren. Experts debatteren over politieke sluipwegen om de referendumuitkomst te omzeilen. Maar terwijl regering en internationale waarnemers aandringen op haast, is duidelijk dat elke route om de onverwachte NEE-uitkomst van de volksstemming alsnog opzij te schuiven, heel zal gaan duren.

Intussen hangen duizenden guerrillastrijders werkeloos rond in hun legerkampen, wachtend op orders. Zonder alternatief om de kas met inkomsten uit afpersing en cocahandel te vullen, raakt het geld voor proviand en soldij snel op. Hoe langer dit limbo aanhoudt, waarschuwde FARC-commandant alias ‘Ivan Márquez’ een paar dagen geleden, hoe groter de kans dat de hel binnenkort weer losbreekt.

Het aftellen is begonnen.

Hoe heeft het zover kunnen komen? Wat heeft het onder de Colombianen teweeg gebracht? En wat gaat er nu gebeuren? Hoofdstuk 1 van deze blogserie HET LAND DAT NEE STEMDE TEGEN VREDE schreef ik in de week voor het referendum, toen de inkt van de handtekeningen onder het vredesakkoord nog vers was en de eerste tekenen van een treurige afloop zich begonnen aan te dienen.

Lees het hier: Vrede, na 220 duizend doden

Share

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.